Winschoter Jaap Horst trekt veel bekijks met zijn ‘hoge bi’
Winschoten – In Winschoten en omgeving rijdt regelmatig een opvallende fiets voorbij. Het is de fiets van Jaap Horst uit Winschoten, die op zijn historische fiets met hoog voorwiel en heel klein achterwiel veel bekijks trekt. Voor anderen mag het dan nogal bijzonder zijn, voor Horst zelf is fietsen op dit rijwiel de normaalste zaak van de wereld.
Ruim een jaar rijdt Horst nu op zijn ‘hoge bi’, zoals de fiets genoemd wordt. Dit type fiets werd aan het einde van de negentiende eeuw uitgevonden en groeide al snel uit tot een populair vervoermiddel. Het model van Horst is een stuk minder oud. De fiets is twintig jaar geleden gemaakt in Zweden en is nu dus in Winschoten beland. ‘De vorige eigenaar is hiermee zelfs nog Europees kampioen geworden’, vertelt Horst.
Boneshaker
Zelf deed hij ook al eens mee aan het Europees kampioenschap voor historische fietsen. Eind jaren tachtig ontstond de interesse van Horst in deze bijzondere fietsen. ‘Ik heb in 1986 of 1987 meegedaan aan het Europees kampioenschap in Nijmegen. Dat was op een voorloper van de hoge bi, de boneshaker. De naam zegt al wel wat over het comfort van die fiets. Dat is een fiets met een ijzeren frame en houten wielen, net als wagenwielen, met een stalen band eromheen. Die fiets was van mijn opa, de vader van mijn opa had die begin 1900 tweedehands gekocht.’ De boneshaker is nog altijd in de familie, inmiddels staat die in de schuur bij een oom van Horst.
Horst maakt op zijn hoge bi regelmatig een fietstochtje door de omgeving. Tijdens die fietstochtjes trekt hij veel bekijks. ‘Dat is niet waar ik het voor doe, maar als je dat erg vindt, moet je niet op zo’n fiets gaan rijden.’ Horst merkt dat vooral ouderen zijn bijzondere fiets weten te waarderen. ‘Zij zijn over het algemeen positief. Jongeren snappen er vaak niks van. Sommige jeugd wel hoor, maar over het algemeen zijn de ouderen lovender.’
Geen rem
Horst heeft niet altijd de tijd om op de reacties te letten, want het fietsen op een hoge bi vergt wel wat oplettendheid. ‘Het is makkelijker dan het lijkt om op zo’n fiets te rijden, maar je moet wel goed opletten. Er zit geen rem op, dus je moet de pedalen tegenhouden om te kunnen remmen. Het is vooral belangrijk om voldoende afstand te houden, zodat ik kan stoppen als het chaotisch wordt of ik niet zeker weet of auto’s wel gaan remmen.’
Twee keer kwam Horst ten val, maar gelukkig zonder schade. Vooral het afstappen was in het begin even wennen. ‘Ik stapte een keer af alsof het een gewone fiets was en dat moet je niet doen, want dan ga je vallen.’ De langste afstand die Horst met zijn historische fiets aflegde, was zo’n 40 kilometer. ‘Daar deed ik ongeveer 2,5 uur over. Het is eigenlijk net als fietsen op een racefiets, alleen gaat dit een stuk langzamer en heb ik hierop geen versnellingen. Je kunt best wel hard rijden op deze fiets, laatst heb ik nog 35 kilometer per uur gereden, maar dan ben je wel als een dolle aan het trappen. Normaal ga ik ongeveer 15 tot 20 kilometer per uur.’
Fascinatie voor oude apparatuur
Horst fietste ook al van zijn woonplaats Winschoten naar Bourtange. ‘Dat is niet goed voor de berijder en niet voor de spaken. Het grootste deel ging over gewone klinkers, dat gaat nog wel. Maar die kinderkopjes, die zijn geen pretje om overheen te fietsen.’
Horst is niet alleen gefascineerd door oude fietsen, hij heeft iets met allerlei oudere technische apparatuur. Thuis heeft hij een hele verzameling antieke technische voorwerpen. ‘Ik heb een aantal mechanische rekenmachines, ook een hele geavanceerde uit 1936. Maar ook een paar pinballmachines, de voorloper van de flipperkast, uit de jaren dertig uit de VS en Duitsland. Wat ik er zo mooi aan vind, is dat je van 1800 tot de Tweede Wereldoorlog als ingenieur een slim apparaat kon bedenken en zo zelf op de markt brengen, dat was heel makkelijk te begrijpen en te doorzien. Dat is heel anders dan nu, kijk maar naar een telefoon tegenwoordig, dat is heel ingewikkeld.’
Ingewikkeld is zijn hoge bi niet. Daarop hoopt hij nog vele kilometers te rijden. ‘Iemand zei over deze fietsen: For those people who combine fearlessness with fun, daar sluit ik mij helemaal bij aan.’
