Hier is het gebeurd, 50 plekken met een bijzonder oorlogsverhaal
Landelijk – Het treinstation van Nieuweschans, vlak bij de Duitse grens, was tijdens de oorlog de laatste stop van de deportatietreinen in Nederland. Voor de meer dan 100.000 joden die hier langskwamen bood het station de laatste blik op Nederland. Zo heet dan ook het monument op het perron van Nieuweschans, een van de plekken die aan de orde komen in het boek Hier Is Het Gebeurd (deel 3).
In totaal behandelen schrijver Ad van Liempt en fotograaf Rolf Baas vijftig locaties in Nederland waar tijdens de Tweede Wereldoorlog iets bijzonders of soms zelfs onvoorstelbaars gebeurde. Zij reisden door alle provincies van het land en legden in woord en beeld de plekken vast die samen het verhaal van Nederland tijdens de bezetting vertellen. Van Schiermonnikoog tot Middelburg en van Maastricht tot Den Helder – vijftig plekken, vijftig verhalen.
Zoals, bijvoorbeeld:
De zolder van een Rotterdamse kerk, waar vier joodse onderduikers het drie jaar volhielden en zo de oorlog overleefden. Twee bomen aan een oprijlaan in het Zeeuwse Renesse, waar tien mannen aan een kabel werden opgehangen. Een doodstil plekje in het Overijsselse Luttenberg, waar het halve dorp naar een neergestorte V2-raket stond te kijken, tot-ie ontplofte.
Het nieuwe boek van Baas en Van Liempt is hun derde gezamenlijke productie van deze aard. Het tweede deel ging over 50 plekken in nazi-Duitsland. De makers hadden tevoren het idee dat er nog volop minder bekende gebeurtenissen te documenteren moesten zijn. Uit de inleiding: ‘We zijn weer op vijftig plekken naar de geschiedenis gaan kijken. Ons voorgevoel bleek te kloppen: er zijn nog zoveel bijzondere oorlogsverhalen te vertellen, nog zoveel bijzondere plekken te fotograferen.’
Verhalen over mensen
In de meeste gevallen staan niet alleen de plekken centraal, maar ook de mensen die er een hoofdrol speelden. Zoals de kippenboer Bertus Zefat uit het Drentse Valthe, die zestien ondergedoken joden in een naburig bos hielp te overleven, maar zelf op de valreep werd betrapt en op zijn eigen erf werd neergeknald. Of de Groningse verzetsman Herman Kloppenborg, die in mei 1945 met een gewaagde list 120 man van de Sicherheitsdienst van het eiland Schiermonnikoog wist te praten en ze in Groningen aan justitie overdroeg.
Het boek vertelt ook het verhaal van Ulrich Matthaeus, de fanatieke Ortskommandant van Roermond, die veertien mannen liet executeren omdat ze zich aan spitwerkzaamheden voor de bezetter hadden onttrokken. En van Willem Artur Albrecht, de SD-chef in Leeuwarden, die aan de Woudweg in Dokkum twintig gevangenen liet fusilleren als wraak voor een aanslag van het verzet.
Hier Is Het Gebeurd – 50 plekken met een bijzonder oorlogsverhaal verschijnt rond 8 april bij uitgeverij WBOOKS in Zwolle.
