Kunstenaar Erik Zwezerijnen over kleur, schepping en een leven dat er toe doet
Groningen – In de Folkingestraat, recht tegenover de synagoge, bevindt zich de galerie van kunstenaar Erik Zwezerijnen. Wie daar binnenstapt, krijgt automatisch een glimlach op zijn gezicht. Hier spatten de kleuren van de muren en lijken de schilderijen te bewegen. Erik is een kunstenaar met een duidelijke missie: “Kunst moet een positieve bijdrage geven aan het leven. Je moet er blij van worden.” Die overtuiging is zichtbaar in alles wat hij maakt en doet.
Een jeugd vol kleur
Erik wordt in 1958 geboren in Jutphaas. Hij groeit op in een tijd waarin jongens en meisjes nog gescheiden naar school gaan. In 1966 verhuist het gezin naar Eemster, vlakbij Dwingeloo. Daar begint zijn vader een bedrijf in natuurstenen op een boerderij, midden op het Drentse platteland. Het is een wereld die diepe indruk maakt op de jonge Erik. “Als kind beleef je daar een fantastische wereld, met al die dieren die daar waren.” Paarden, lammetjes, geiten, eenden en het boerenleven zoals het toen nog was. Achteraf kijkt hij er met ontroering op terug. “Alles was zo imposant. Het was één groot feest.” Het zijn herinneringen waarin verwondering en beleving centraal staan, elementen die later duidelijk teruggekomen zijn in zijn werk.
De kunstenaar in wording
Dat Erik zou gaan tekenen, lijkt al vroeg vast te staan. “Mijn ouders zeiden altijd: je kon eerder tekenen dan praten.” Met school had hij maar moeite, verschrikkelijk noemt hij het zelfs. Theorie en structuur liggen hem minder goed, maar creatief, dat was hij wel! Tijdens zijn middelbare schooltijd weet hij zich er op zijn eigen manier doorheen te slaan. “ik ruilde vaak de goede antwoorden van wiskunde of een ander vak voor een tekeningetje van mij. En zo ben ik daar wel een beetje doorgerold.”
Na de middelbare school verhuist het gezin naar Beilen. Daar starten ze in 1977 een muziekwinkel. Erik houdt zich bezig met het restaureren van instrumenten, een ambacht dat hij van zijn vader leerde. “Ik was altijd bezig iets terug te brengen in een bestaand concept. Daar kon ik mijn fantasie niet in kwijt.” Beroepsmatig kon hij in die periode zijn creativiteit niet kwijt. Tot 1996. Hij koopt in een opwelling verf en doeken en begint. “Toen ging het deurtje open. Dit moest ik doen.”
Erik heeft nooit een kunstopleiding gevolgd. Zijn ontwikkeling ontstaat vanuit experiment en herhaling. “Je moet gewoon doen, doen, doen. Dan kom je dichter bij de bron.” Zijn eerste werken zijn abstract, maar al snel ontstaan er herkenbare vormen: dieren en figuren. Schilderingen waarin werkelijkheid en fantasie samenkomen. Zijn stijl blijkt toegankelijk en in trek. Al snel volgt internationale erkenning. Zijn eerste grote expositie vindt plaats in Birmingham, bij de Royal Society of Artists. Met de opkomst van internet groeit zijn bereik verder en vinden zijn werken hun weg naar verschillende plekken in de wereld.
Van proces naar resultaat
Voor Erik is een schilderij geen afgesloten proces wanneer de laatste penseelstreek is gezet en de verf is opgedroogd. “Een schilderij is pas klaar als het bij iemand thuis aan de muur hangt.” Het werk vindt haar betekenis in het leven van een ander. “Het proces is voor mij, maar het resultaat is voor een ander.”
Hoewel Zwezerijnen nauw verbonden is met Drenthe, waar hij in 2011 benoemd wordt tot ambassadeur, voelt hij zich ook sterk verbonden met Groningen. “Ik heb wat met Groningen en Groningen heeft wat met mij.” De stad, met haar menselijke maat en ontspannen karakter, spreekt hem aan. “Je mist hier de hectiek van de hoofdstad. Mensen maken zich niet zo druk in Groningen.” Eriks galerie in de Folkingestraat past helemaal in dat plaatje; een plek vol eigenheid, midden tussen andere authentieke winkels.
Het fundament, geen supplement
Zwezerijnen begint zijn dagen bewust. “Het begin van de dag wil ik altijd meemaken.” Het zegt iets over zijn manier van leven. Met aandacht en aanwezigheid. Open voor wat komt en waar hij het kan verbeteren. Het is duidelijk dat geloof voor Erik een belangrijke rol speelt. “Daar ben ik eigenlijk altijd mee bezig.” Voor Erik is het geen bijzaak, maar een fundament en hij stelt dat heel scherp: “Is geloof het fundament van je leven, of een supplement?” Die vraag raakt aan de kern van hoe hij naar het leven kijkt. Niet alleen geloven in woorden, maar het zichtbaar maken in daden. “We leven niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze naasten.”
Als hem gevraagd wordt hoe hij zijn leven in een schilderij zou vangen, is zijn antwoord kort, maar veelzeggend: “Alles.” Een eenvoudig woord dat voor Erik een wereld aan betekenis draagt. Want “alles” is voor hem niet alleen kleur en vorm. Het is de jongen achter de muur van de jongensschool, de verwondering van het plattelandsleven tussen de dieren, de zoektocht naar zijn eigen weg en het moment waarop hij eindelijk durfde te kiezen voor wat echt van hem was. Het is het spelen, het durven en het blijven ontdekken, waarin elk doek opnieuw een begin is.
Om blij van te worden
In zijn werk komt dat samen: leven vol kleur, beweging en betekenis. Maar ook wie hij is als mens. Voor Erik betekent “alles” uiteindelijk iets dat verder reikt dan het doek alleen. Het is een verlangen om iets door te geven, om mensen te raken, om een glimlach op te roepen, om licht te brengen waar dat misschien even ontbreekt. En daar zit de kern van zijn kunstenaarschap: niet alleen iets moois maken, maar iets maken dat letterlijk blijft hangen. Iets dat, hoe klein ook, het leven van een ander een beetje lichter maakt.
Bert op de Kovvie is een televisieserie waarin Bert door het Groningerland reist, op zoek naar het geloof in Groningen. Onder het genot van ’n bakkie Kovvie delen Grunnegers hun verhalen en inzichten met hem.
